Vremeplov (14. januar)

Četrnaeseti januar je 14. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 351 dan (352 u prestupnim). Na današnji dan dogodilo se:

1785. godine

  • Rođena Ljubica Vukomanović Obrenović, srpska knjeginja, supruga kneza Miloša Obrenovića  (Srezojevci, 14.01.1785. – Novi Sad, 26.05.1843);

1825. godine

  • Osnovana Slaveno-serbska biblioteka u Zemunu;

1826. godine

  • U Pešti osnovana Matica srpska na inicijativu Jovana Hadžića i uz pomoć bogatih srpskih trgovaca iz Pešte i Budima. To književno i kulturno društvo odigralo je ogromnu ulogu u procvatu nauke i kulture Srba u Vojvodini. Ubrzo po osnivanju počelo da izdaje „Letopis Matice srpske“, najstariji srpski književni časopis. Godine 1864. preseljena u Novi Sad;

1840. godine

  • U Kneževini Srbiji za školsku slavu proglašen Savindan, praznik u spomen na velikog srpskog prosvetitelja i zaštitnika školstva Svetog Savu. Prva proslava Svetog Save održana 1812. u Zemunu, a himna Svetom Savi prvi put izvedena 1839. u Segedinu;

1842. godine

  • Osnovana prva srpska čitaonica sa bibliotekom u Irigu;

1846. godine

  • Osnovana prva čitaonica u Beogradu – Čitalište beogradsko;

1853. godine

  • Osnovano Prvo beogradsko pevačko društvo, muški hor pod vođstvom Milana Milovuka;

1865. godine

  • Rođena Persida Pavlović, pozorišna glumica (Novi Sad, 14.01.1865. – Beograd, 25.11.1944);

1867. godine

  • U okviru balkanskih nacionalno-oslobodilačkih saveza protiv Osmanskog carstva srpska vlada sklopila s Bugarskim revolucionarnim komitetom u Bukureštu sporazum o stvaranju zajedničke države koja bi se zvala Bugaro-Srbija ili Srbo-Bugarska, a za vladara bio predviđen srpski knez Mihailo Obrenović;

1889. godine

  • Rođen Marko Vujačić, književnik i političar, potpredsednik Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ (Grahovo, 14.01.1889. – Rastoci, 02.10.1974);

1890. godine

  • Rođen Petar Dobrović, slikar (Pečuj, 14.01.1890. – Beograd, 27.01.1942);

1892. godine

  • Rođen Miloš Đurić, filozof, filolog, estetičar i prevodilac, profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu, akademik (Slavonski Benkovac, 14.01.1892. – Beograd, 05.12.1967). Posle završenih studija filozofije i klasične filologije, Đurić je radio kao gimnazijski profesor u Sremskoj Mitrovici, Zemunu i Beogradu, a zatim kao predavač na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Bio je predsednik Srpske književne zadruge, urednik časopisa „Živa antika” i član Srpske akademije nauka i umetnosti. Plodnom delatnošću koja obuhvata više od 200 radova iz klasične književnosti i filozofije, Đurić je doprineo razvoju srpske filozofske misli. Negovao je oblik moralističkog eseja, proučavajući uticaj etike ljudske misli na razvoj ljudskog duha i umetnosti. Neprevaziđeni su njegovi prevodi Eshila, Sofokla, Platona, Aristotela, Homera, kao i mnogih savremenika. Od ostalih dela značajna su još: „Vidovdanska etika”, „Racionalizam u savremenoj nemačkoj filozofiji” i „Istorija helenskeetike”;

1897. godine

  • Rođen srpski istoričar Vasa Čubrilović, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Kao učesnik atentata na austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda 1914. u Sarajevu osuđen na 16 godina zatvora i do sloma Austro-Ugarske u Prvom svetskom ratu bio u zatvoru. U Drugom svetskom ratu bio zatvoren u logor na Banjici. Posle oslobođenja bio direktor Balkanološkog instituta i ministar u Vladi FNRJ;

1901. godine

  • Objavljen prvi broj „Pozorišnog lista”, prvih pozorišnih novina u Srbiji, čiji je prvi urednik bio Branislav Nušić;

1922. godine

  • Umro Pavle Jurišić – Šturm, general srpske vojske (Gerlic, 22.08.1848. – Beograd, 14.01.1922);

1929. godine

  • Rođen dr Lazar Trifunović, istoričar umetnosti i likovni kritičar, direktor Narodnog muzeja u Beogradu, profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu (Beograd, 14.01.1929. – Pariz, 23.07.1983);

1936. godine

  • Prva izložba karikatura lista „Ošišani jež”. Na Srpsku novu godinu, 1936. godine, u paviljonu „Cvijeta Zuzorić”, na Kalemegdanu, priređena je prva izložba karikatura poznatog humorističkog lista
    „Ošišani jež” – preteče Ježa. Bio je to zapaženi kulturni i društveni događaj u jugoslovenskoj prestonici, jer je ovaj nedeljnik uživao veliku popularnost kod čitalačke publike zbog svog britkog humora kojim je pratio aktuelna zbivanja u društvu. Izložbu je otvorio naš najveći komediograf Branislav Nušić, a među prisutnima su bili i osnivači „Ošišanog ježa”, poznati karikaturista Pjer Križanić i urednik predratne “Politike” Dobrica Kuzmić. List je počeo da izlazi 5. januara 1935. godine, a osnivači su bili članovi Beogradske sekcije Jugoslovenskog novinarskog udruženja. Prema sećanju Pjera Križanića, grupa istaknutih srpskih novinara okupila se krajem 1934. godine, u poznatoj beogradskoj kafani „Ginić”, koja se nalazila na mestu današnjeg Doma omladine i dogovorila se da pokrene ovaj nedeljnik, koji će ubrzo postati jedan od najčitanijih i najtraženijih beogradskih listova;

1953. godine

  • Skupština FNRJ izglasala ustavni zakon kojim je uvedeno društveno vlasništvo i samoupravljanje proizvođača. Umesto vlada i ministarstava uvedena izvršna veća i državni sekretarijati. Prvi predsednik Saveznog izvršnog veća postao Josip Broz Tito;

1991. godine

  • Umro srpski filolog Mihailo Stevanović, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Objavio više od 600 radova, uključujući monumentalno delo „Savremeni srpskohrvatski jezik”;

2017. godine

  • Umrla dr Olga Litričin, prvi oftalmopatolog u Srbiji, profesor Medicinskog fakulteta u Beogradu, počasni član Akademije medicinskih nauka Srpskog lekarskog društva (Kikinda, 12.03.1918. – 14.01.2017);
Glas publike:
[Ukupno glasača: 1 Prosečna ocena: 5]
Preporučite:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *