Hercegovački revolucionar: Mićo Ljubibratić

Mićo Ljubibratić je jedan od najistaknutijih vođa hercegovačkih ustanaka. Učestvovao je u ustanku Luke Vukalovića, a potom i u Hercegovačkom ustanku 1875-1878. godine. Zadojen revolucionarnim idejama Đuzepea Garibaldija, pokušao je da vodi samostalnu politiku suprotnu željama Crne Gore. Pored svog revolucionarnog djelovanja, bavio se prevođenjem, pa je preveo Kuran sa arapskog.

Mihajlo Mićo Ljubibratić je rođen u selu Ljubovu kod Trebinja 1839. godine. Školovao se u Dubrovniku, gdje je završio klasičnu gimnaziju i naučio italijanski i francuski jezik. Bio je blizak saradnik Luke Vukalovića, čak je jedno vrijeme bio i njegov sekretar. Tokom pregovora sa turskim vlastima u Sarajevu i Mostaru, bio je član delegacije Srba Hercegovaca i zastupao je Luku Vukalovića. Zajedno sa Vukalovićem, napustio je Hercegovinu i otišao u Rusiju, da bi se uskoro vratio u Srbiju. Po dolasku u Beograd, započeo je saradnju sa Ilijom Garašaninom.

Pod uticajem italijanskog Rizorđimenta, pokušao je da isti princip prenese među Srbe. Mićo Ljubibratić se zalagao za ideju da je simbol nacionalnog identiteta jezik, a ne vjera. Zbog toga je smatrao da su stanovnici Bosne i Hercegovine braća, jer govore istim jezikom, bez obzira na vjeru. Zalagao se zajedničku akciju srpskog i domaćeg muslimanskog stanovništva i borbu protiv centralne turske vlasti. Blisko je sarađivao sa Svetozarom Miletićem i planirao osnivanje Skupštine, sa Miletićem na čelu, dok je sebi namjenio mjesto predsjednika vlade. Sa Đuzepeom Garibaldijem je vodio vrlo živu prepisku i nastojao da osnuje Legiju stranaca.

Po izbijanju ustanka u Hercegovini 1875. godine, Ljubibratić se uključuje u vođenje istog. Njegovo prisustvo među ustanicima u Hercegovini nije odgovaralo cetinjskom dvoru, jer su u njemu vidjeli obrenovićevskog agenta i glavnog protivnika pripajanja Hercegovine Crnoj Gori. Zvanično, imao je podršku knjaza Nikole koji mu je čak i dodijelio vojvodsko zvanje, ali je ovaj potajno pokušavao da naruši Ljubibratićev ugled među ustanicima.

Mićo Ljubibratić je od strane knjaza Nikole bio postavljen za komandanta opsade Trebinja koja je trajala tokom ljeta 1875. Ljubibratić je snage kojima je raspolagao rasporedio po prilazima gradu. Na taj način su onemogućili dopremanje redovnog sljedovanja iz pravca Dubrovnika. Tokom opsade Trebinja došlo je do dva veća sukoba. Prvi je bio na Dražin Dolu, 29. jula/10. avgusta. Turske snage su uspjele da potisnu ustanike i skoro su doprli do manastira Duži u kome je bila komanda. Ustanike su spasile odmorne jedinice Krivošijana i Bokelja.

Naredna bitka odigrala se na Volujcu 8/20. avgusta. Ustanici su odolijevali turskim udarima, ali su se zbog nedostatka municije povukli prema Dužima. Turci nisu ovo iskoristili već su se povukli, jer su vidjeli barjak od Duži, smatrajući da stiže pojačanje ustanicima. Uskoro je stiglo pojačanje Turcima iz pravca Stoca i Ljubinja, pa je došlo do pada morala i masovnog napuštanja ustaničkih redova. Turska vojska je razbila opsadu Trebinja i spalila manastir Duži iz koga su se ustanici povukli. Većina ustaničkih vođa i boraca je bila okrenuta Crnoj Gori, a Ljubibratićev slab autoritet je narušavao Peko Pavlović po naređenju knjaza Nikole.

Pavlovićevim djelovanjem, pod Ljubibratićevom komandom je ostala samo grupa stranih dobrovoljaca i mali broj odanih Hercegovaca. Mićo Ljubibratić je pokušao i da osnuje artiljerijsku jedinicu, ali nije uspio da pribavi dovoljno topova. Zbog sukoba sa Pavlovićem i drugim ustaničkim vođama, Mićo Ljubibratić je krajem 1875. i početkom 1876. godine prešao na desnu obalu Neretve, sa ciljem podizanja ustanka. Tamo je naišao na otpor katoličkog sveštenstva, tako da je prešao na austrijsku teritoriju, gdje su ga austrijske vlasti uhapsile kod Imotskog, 11. marta 1876. godine i deportovale u Grac, dok su njegovu pratnju, među kojima je bila i Johana Merkus, pustili.

U internaciji je ostao do 1877. kada je prešao u Srbiju i započeo organizovanje otpora autrougarskoj okupaciji Bosne i Hercegovine. Ponovo je uspostavio vezu sa Garibaldijem, čak je i boravio u Italiji, a sarađivao je i sa ruskim slavjanofilima. Do 1882. godine izgradio je svoj program nacionalnog oslobođenja i ujedinjenja. Zalagao se za izmirenje sa muhamedancima i pregovore sa Portom.

Propast ustanka 1882. godine, iako nije lično učestvovao u njemu, uticalo je na Ljubibratića da zaustavi svoj rad na planovima oslobođenja i ujedinjenja. Iste godine stupio je u službu kao administrativni radnik, a od 1886. do 1888. bio je načelnik pirotskog okruga, 1889. sekretar Poreske uprave Ministarstva finansija. Zanimljivo je da je Mićo Ljubibratić prvi preveo na srpski jezik Kuran. Prevođenje je započeo 1879. u Rimu, a objavljen je posthumno, 1895. godine.

Mihajlo Mićo Ljubibratić je umro u Beogradu 1889. godine, 26. februara po starom, odnosno 10. marta po novom kalendaru. Sahranjen je na Novom groblju.

Literatura:

  • D. Mikavica, G. Vasin, N. Ninković, Istorija Srba u Crnoj Gori 1492-1918,
  • Vojna enciklopedija 5 (Lafos-Naukrat), Beograd 1973, 163.
  • P. Luković, Borbe za Trebinje u avgustu 1875. godine, Slavno doba Hercegovine, Svet knjige, Beograd 2000, 68-94.
  • P. Luković, Vojna organizacija u Hercegovačkom ustanku 1875. godine, Slavno doba Hercegovine, Svet knjige, Beograd 2000, 223-241.
  • Srpski biografski rečnik, tom V (Kv-Mao), Novi Sad 2011
Glas publike:
[Ukupno glasača: 0 Prosečna ocena: 0]
Preporučite:

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *