Đorđe među Karađorđevićima

Kako je to inače bivalo, ime rodonačelnika dinastije dobijalo bi posebno mesto u potomstvu i često se ponavljalo. Tako se ime vožda Đorđa Petrovića, Crnog Đorđa, Kara-Đorđa ili Karađorđa, među njegovim potomcima javilo četiri puta. Svi su učili vojne škole, trojica su bili ruski pitomci, a samo jedan od njih se školovao za srpskog oficira.

Đorđe (Alekse) Karađorđević je rođen 1827. godine u moldavskom gradu Kišinjevu. Bio je jedino dete Alekse Karađorđevića, starijeg Karađorđevog sina, i Marije Nikolajevne, kćerke ruskog oficira Nikolaja Trokina. Majka mu je ubrzo preminula, a dve godine kasnije i otac Aleksa. Očeva želja da se o mladom Karađorđevom unuku staraju vojvoda Jakov Nenadović i Janićije Đurić, Karađorđev sekretar, nije se ispunila, jer su se obojica vratili u Srbiju tokom 1830. i 1831. godine.

Brigu o dvogodišnjem detetu preuzeli su stric Aleksandar Karađorđević i baba Jelena, Karađorđeva udovica. Porodica je prešla iz Vlaške u Srbiju 1839. godine, da bi nakon kraćeg boravka u Negotinu došla u Beograd. Đorđe je završio Gimnaziju beogradsku (danas: Prva beogradska gimnazija) i upućen je na vojno školovanje. O njemu je brinuo baron Vilhelm Pavlovič Liven, ruski carski pešadijski general. Iz Paževskog korpusa je prešao u Preobraženjski gardijski puk, gde stiče majorski čin.

Vrativši se u Srbiju, dobija čin potpukovnika i postaje ađutant kneza Aleksandra, svog strica. Oženio se 10. marta 1856. godine, Sarom – kćerkom kapetana Mihajla Miše Anastasijevića, beogradskog trgovca. Sluteći ozbiljne političke promene i zbacivanje Aleksandra sa prestola, koji je bio izabrani knez, bogati tast je mladencima podigao velelepno zdanje kod Velike pijace, nameran da svog zeta postavi za novog kneza. Kako je umesto toga došlo do povratka Obrenovića, Anastasijević je palatu poklonio državi za potrebe razvoja prosvete i kulture, te je ona bila dom Narodnog muzeja, Prve muške beogradske gimnazije, Velike škole, Narodne biblioteke, a jedno vreme i Narodne skupštine. Danas je Kapetan-Mišino zdanje sedište Rektorata Univerziteta u Beogradu.

Povratak suparničke dinastije u zemlju, primorao je Đorđa da sa ostalim Karađorđevićima ode u emigraciju. Živeo je u Francuskoj do smrti 14. avgusta 1884. godine. Iza njega su ostali sinovi Aleksa (1859-1920) i Božidar Karađorđević (1862-1908), poslednji izdanci starije grane dinastije.

Đorđe (Aleksandra) Karađorđević se rodio 1856. godine, kao deveto dete kneza Aleksandra Karađorđevića (mlađeg Karađorđevog sina) i kneginje Perside, rođene Nenadović. Po padu njegovog oca sa vlasti 1858. godine, živeo je sa porodicom u emigraciji. Njegov lični učitelj od 1862. do 1868. godine bio je Stevan V. Popović, pitomac Tekelijanuma. Potom se školovao u Švajcarskoj, da bi kasnije završio francusku vojnu školu Sen-Sir.

Boravio je na porodičnom imanju u Vlaškoj, dok nije primljen u Ruski gardijski husarski puk (rus. лейб-гвардии Гусарский полк). Prisustvovao je venčanju svog brata kneza Petra, potonjeg kralja Srbije i crnogorske kneginje Ljubice Zorke, na Cetinju 1883. godine. Bolešljiv, lečio se u Abaciji (Opatiji), odakle je krenuo kod svog brata Petra u Crnu Goru. Preminuo je na putu 5. januara 1889. godine (po starom kalendaru 1888. godine).

Sahranjen je na dvorskom groblju Petrovića u porti Cetinjskog manastira, a kasnije je prenet u crkvu Svetog Đorđa na Oplencu.

Knez Đorđe Karađorđević kao pripadnik ruskog gardijskog husarskog puka; fotografija se čuva u Vojnom muzeju u Beogradu (izvor: Dušan M. Babac, Kralj Petar I Oslobodilac)

Đorđe P. Karađorđević jeste bio prvo dete kneza Petra Karađorđevića (najstarijeg sina kneza Aleksandra) i crnogorske kneginje Ljubice-Zorke, kćerke knjaza Nikole Petrovića Njegoša (kralja Crne Gore od 1910. godine). Po preranoj majčinoj smrti, porodica je prešla u Švajcarsku. Čim je stasao, mladi Đorđe je krenuo očevim putem vojnih škola, te postaje ruski carski pitomac. U vreme njegovog školovanja u Rusiji, Srbijom je vladao kralj Aleksandar Obrenović V, kome je ruski imperator Nikolaj II Romanov, preko izaslanika, bio venčani kum.

Pošto je Narodna skupština 1903. godine, nakon Majskog prevrata i ubistva poslednjeg kraljevskog para Obrenovića, pozvala Petra Karađorđevića na srpski presto, on dolazi u Beograd sa svojom decom. Đorđe postaje naslednik prestola i tu nastavlja obrazovanje. Među njegovim učiteljima, bio je i akademik Mihailo Petrović Alas. Osim prirodnih nauka, Mika Alas je mladog kraljevića podučavao i ribolovu, a njihova bliskost je postala predmet brojnih čaršijskih intriga i političkih spletki.

Značajno se posvetio borbi protiv austrougarske anekcije Bosne i Hercegovine 1908. godine. Preuzeo je isprva diplomatsku aktivnost, da bi pridobio međunarodne simpatije za srpske pozicije. Po očevom uputstvu je otišao u Sankt Peterbirg, da bi od ruskog imperatora dobio obeshrabrujuću poruku: „Šta da učini Rusija u ovom času, dragi moj kraljeviću? Rusija ima svojih briga.“ Ipak, Đorđe se oštro založio protiv aneksije i učestvovao je na manifestacijama Narodne odbrane, koja je popisivala dobrovoljce i predlagala rat.

Kraljević Đorđe se u javnosti obeležio brojnim skandalima: vređanjem diplomatskih predstavnika na prijemima, maltretiranjem osoblja, izazivanjem pitomaca Vojne akademije, a svom bratu od strica knezu Pavlu je pucao ispred nogu… Smrt dvorskog poslužitelja Stevana Kolakovića, 1909. godine, kao posledica Đorđevih udaraca nogom, bila je kulminacija nerazumnih postupaka i razlog da potpiše abdikaciju u korist mlađeg brata Aleksandra.

Tada se prvi put postavilo pitanje njegovog mentalnog zdravlja. Francuski lekar koji ga je pregledao 1912. godine, dao je mišljenje da kraljević Đorđe neme naznake psihičkih bolesti, već da je njegovo bezobzirno i bahato ponašanje posledica nevaspitanja i razmaženosti.

Teško je ranjen u bici na Mačkovom kamenu, septembra 1914. godine i lečen je u Valjevskoj bolnici. Period do očeve smrti je uglavnom provodio u inostranstvu. O aktivnostima kraljevića Đorđa, vodio je računa dr Milenko Vesnić, poslanik u Parizu i o svemu temeljno izveštavao Beograd. Od 1922. godine, kraljević Đorđe se nalazio izolovan u zatvorenom krilu psihijatrijske bolnice u Gornjoj Toponici kod Niša.

U sanatorijumu ga je zateklo izbijanje Aprilskog rata 1941. godine i kapitulaciju Kraljevine Jugoslavije. Đorđe je odbio ponudu nemačkih okupacionih vlasti da se nađe na čelu Srbije i da se preseli u Dvorski kompleks na Dedinju. Zauzeo se za svog starog učitelja Miku Alasa, rezervnog oficira zašlog u osmu deceniju života. Na intervenciju kraljevića Đorđa, oslobođen je iz zarobljeništva.

Kraj rata je sačekao u Beogradu, a prilikom oslobođenja grada se sastao sa general-lajtnantom Pekom Dapčevićem, komandantom Prve armijske grupacije Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije. Živeo je povučeno. Mnogi Beograđani ga se i danas sećaju, kako se sa beretkom na glavi vozio javnim prevozom.

Oženio se Radmilom Radonjić 1947. godine. Preminuo je 17. oktobra 1972. godine i sahranjen je u kripti crkve Svetog Đorđa na Oplencu. Ostavio je memoarske spise Istina o mome životu.

Đorđe T. Karađorđević je rođen 25. maja 1984. godine u Portland bolnici za žene i decu (eng. The Portland Hospital for Women and Children), privatnom porodilištu u Londonu, kao drugi sin i treće dete kraljevića Tomislava Karađorđević (1928-2000) i njegove druge supruge kneginje Linde (1949). Njegov otac je bio drugi sin jugoslovenskog kralja Aleksandra I Karađorđevića i kraljice Marije, kćerke rumunskog kralja Ferdinanda iz dinastije Hoencolern, a majka Linda se rodila u građanskoj porodici Holbruka Van Dajka Bonija i Džoane Evans (eng. Holbrook Van Dyke Bonney and Joan Evans) iz Londona. Prema Porodičnom pravilniku za članove Kraljevskog doma Kraljevine Jugoslavije iz 1930. godine, pripadalo bi mu zvanje Njegovo visočanstvo sa naslednom titulom kneza. Ukoliko nema drugih okolnosti, mogao bi se javiti kao sedmi naslednik srpskog prestola.

Pohađao je Vojnu akademiju u Beogradu, ali je morao napustiti studije. Zajedno sa još pet takmičara, uzeo je učešće na humanitarnom ultramaratonu od Beograda do Moskve 2005. godine, a prikupljena sredstva su donirana srpskom narodu na Kosovu i Metohiji. Široj javnosti je poznat zbog učešća na bogojavljenskom plivanju za Časni krst.

Zajedno sa majkom i mlađim bratom Mihailom, pokrovitelj je Kraljevskog reda vitezova, koji svake godine na Beogradskoj tvrđavi organizuje Vitez fest. Pomaže rad Kraljevskog rvačkog kluba Dorćol. Osnivač je Pivare Princ iz Pančeva, kao i njen međunarodni promoter. Nosilac je crnog pojasa u karateu. Odlikovan je Velikim krstom (kraljevske) Karađorđeve zvezde. Aktivno se bavi sportovima, usavršava borilačke veštine, interesuje se za ribolov i pirotehniku.

Građanski brak sa Felon Rajmon je sklopio 5. jula 2016. godine u mestu Gretna Grin (eng. Gretna Green) u Škotskoj, dok je crkveno venčanje organizovano 15. jula 2017. godine u crkvi Svetog Đorđa na Oplencu. Činodejstvovao je episkop šumadijski Jovan. Tokom svadbenog veselja, mladenci su bili odeveni u šumadijsku narodnu nošnju, po ugledu na kraljevića Tomislava i kneginju Lindu.

Đorđe T. Karađorđević na svečanosti Kraljevskog reda vitezova u Palati Srbije (2019)

Bibliografija:

  • Dušan Babac (2019), Petar I, kralj Oslobodilac, Beograd, str. 179-180.
  • Nebojša Jovanović (2018), Aleksandar Karađorđević, knez u senci istorije, Beograd, str. 10-18.
  • Nebojša Jovanović (2010), Dvor kneza Aleksandra Karađorđevića 1842-1858, Beograd, str. 37, 106-107.
  • Luka Mičeta (2013), Povratak kralja, Beograd, str. 37-44.
Glas publike:
[Ukupno glasača: 1 Prosečna ocena: 5]
Preporučite:

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Broj poseta:

  • 246.187 poseta