November 3, 2016

Bogorodičina crkva, Donja Kamenica

Autorka: Gordana Janevska
Mesto: Donja Kamenica
Kategorija: Mesta

Ova crkva predstavlja najoriginalniji i najvredniji umetnički spomenik Eparhije timočke. Osnova crkve je u obliku upisanog krsta. Zasvedena je poluobličastim svodom, a njeno kube počiva na pandantifima. Na zapadnoj strani je priprata sa spratom, čiji su bočni delovi nadvišeni kulama. Arhitektura je kombinacija romanike, gotike i moravske arhitekture. Živopis crkve je od izuzetne vrednosti, i stilski i ikonografski. Neke od fresaka su jedinstvene u srpskom srednjevekovnom slikarstvu. Smatra se da su živopis radila dva majstora, a posebno blago čine ktitorske kompozicije i portreti vlastelina sa bogatstvom detalja u prikazivanju njihove odežde. Izuzetne umetničke vrednosti su predstave Tajna večera, Blagovesti, Bogorodica Odigitrije sa Hristom, Uspenje Presvete Bogorodice i jedinstvena predstava zagrljenih Svetih Ratnika Teodora Tirona i Teodora Stratilata na konjima, kao i ciklusi iz života.

Mala crkva, hram, svetinja koju nam je dala prošlost neko kaže da je građena na temeljima 12. ili 13. veka, možda je sagrađena u 14. veku a možda i u 15.veku. I ko god da je gradio da li Šišmani gospodari vidinskog carstva ili nepoznati vlastelin despota Mihajla, da li je bila pridvorna ili manastirska, bugarska ili srpska, sada je tu, dragulj koji prkosi vremenu oko sedam vekova na izdignutoj , stenovitoj terasi iznad leve obale Trgoviškog Timoka u selu Donja Kamenica blizu Knjaževca na obrisima Stare planine.

Ktitor je crkvu posvetio presvetoj Bogorodici. Ona predstavlja najoriginalniji i najvredniji umetnički spomenik Eparhije timočke. Hram je malih dimenzija, ali veoma zanimljive arhitekture čijim se skladnim proporcijama stvara utisak monumentalnosti. Po svojoj nesvakidašnjoj arhikteturi crkva ne pripada ni jednom stilu. Ona je kombinacija romanike, gotike i moravske arhitekture.

Osnova je u obliku nepravilnog krsta. Crkva ima kupolu i spratnu pripratu nad kojim su dve manje kule-zvonici. Ispred priprate prvobitno je bio izgrađen i drveni spratni trem, koji se vidi samo na freskama modela hrama.

Danas su od trema ostali samo kamen i temelj. Seljaci i graditelji za izgradnju ovog hrama brižljivo su prikupljali pesak, kamenčiće i rečne oblutke iz Trgoviškog Timoka a sigu možda iz pećine obližnje Baranice. Zidno slikarstvo složenog ikonografskog programa nosi odlike paleološkog stila.Neke od fresaka su jedinstvene u srpskom srednjevekovnom slikarstvu.

Smatra se da su živopis radila dva majstora, a posebno blago čine ktitorske kompozicije i portreti vlastelina sa bogatstvom detalja u prikazivanju njihove odežde. U oltaru su kompozicije Bogorodice s Hristom i anđelima. Freske, tj. ikone u prvoj zoni postavljene su pored stojećih figura svetitelja i portreta ktitora, dok su u višim zonama scene iz ciklusa Velikih praznika, Tajna večera i Stradanja Hristovog. U prizemlju priprate su slike svetih ratnika-konjanika koji jašu zagrljeni, vladarski portreti, Bogorodičin ciklus. Ciklusi sv. Petke, sv. Nikole i portret ktitora sa porodicom ilustrovani su na spratu i kulama priprate.

Konzervacija arhitekture i slikarstva završena je 1958.godine.

Preporučite: